BİZE ULAŞIN upoyresmi@upoy.org

Araştırma Yazıları

Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Öğrencileri Yapılanması

Kariyer Yazısı: Endüstri-Örgüt Psikolojisi

- +
Kariyer Yazısı: Endüstri-Örgüt Psikolojisi

ENDÜSTRİ-ÖRGÜT PSİKOLOJİSİ NEDİR?

Zihinsel yaşamı, davranışları, düşünceleri ve duyguları inceleyen psikolojinin, alt dallarından biri olan Endüstri ve Örgüt Psikolojisi; teoriler kapsamında işyerinde insan davranışlarını, örgütsel yapıyı ve kurumsal kültürü inceler. Öncelikli amacı, verimliliği maksimum seviyeye taşıyıp, kurum için en iyi metotları uygulayıp, bir yandan da çalışan sağlığını korumaktır. Bu da ancak iyi bir uzmanlık eğitimi ile mümkündür (1).
Endüstri psikoloğu düşük maliyet yüksek kar (veya az masraf çok üretim) anlayışını sergiler, insanı bir makine gibi kabul ederek organizasyonu ona göre yapar. Bu anlamda Endüstri Psikoloğu, alet ve makinelerin insan fizyolojisine uygun biçimde tasarlanmasında da Endüstri Mühendisiyle ortak çalışır (2).

Endüstri psikolojisi, kişilerin üretkenliğini maksimum düzeye çıkarmayı, çalıştığı örgüte ve işe uyumunu en yüksek seviyeye ulaştırmayı amaçlayan, insan davranışlarını çalışma ortamında inceleyen bir bilim dalı olarak tanımlanır (Viteles, 1938). Temelinde çalışana uygun iş ortamları yaratmak, çalışanın işe uyumunu ve iş tatminini arttırmak, dolayısıyla da verimli olmasını sağlamak çabası vardır. Endüstri ve Örgüt Psikolojisi, iş ortamındaki insan davranışlarının sebep ve sonuçlarını teorik olarak inceler ve ortaya çıkan sonuçların çözümü için faaliyette bulunur (H. Izgar, 2008) (3).

Endüstri Psikoloğu, mal ve hizmetlerin üretimi sırasında ortaya çıkan insan davranışlarını inceler, kuruluşların etkinliğini arttırmak için işte karşılaşılan sorunlarla ilgili bilimsel araştırmalar yapar ve öneriler getirir. Psikolojinin yöntem ve tekniklerini kullanarak verimli bir çalışma ortamı sağlamak, insana önem vererek işin sürdürülebilirliğini sağlamak, ast-üst ilişkisinin düzenli olarak sağlanması, bireylerin sağlıklı bir çalışma ortamında çalışmalarını sağlayacak fiziki ve psikolojik şartları sağlamak, çalışanın iş sağlığı ve iş güvenliği konusunda yapması gerekenleri takip görevini üstlenir (3).

Endüstri ve Örgüt Psikolojisinin Tarihsel Süreci

Eski Yunan’da çalışma insanı alçaltıcı bir faaliyet olarak görülmüştür ve sadece köle sınıfına atfedilmiştir, bu anlayışı Romalılar da benimsemişlerdir.
Erken Hıristiyanlık döneminde ise bu anlayış biraz değiştirilerek çalışmanın insanları birtakım günahlardan ve kötü alışkanlıklardan kurtardığı anlayışı benimsenmiştir.
Protestanlığın yayılması ve Hıristiyanlıkta oluşan reformlar dolayısıyla özellikle batı dünyasında “çalışma” kavramı olumlu olarak görülmeye ve Martin Luther’in etkisiyle çalışmak bir nevi Tanrı’ya hizmet şeklinde algılanmıştı
En son, Modern Endüstriyel Kapitalizm’in gelişmesi ile “Çalışma Etiği” dünyada çok hızlı yayılmaya başlamıştır.
Günümüzde ise çalışma, güç gösterisi, toplumda yer edinebilmenin kısa yolu, insanın sahip olduğu yeteneklerini performansıyla ortaya koyabileceği bir aktivite ve sağlıklı yaşamı destekleyen aktivitelerin bir boyutu olarak ele alınmaktadır (3) (4).

ENDÜSTRİYEL PSİKOLOG NE YAPAR?

Endüstri/örgüt psikolojisi uzmanlarının birbirinden çok farklı pozisyon ve işlerde görev almalarıdır (Riggio,2014). Açmak gerekirse, firma ya da kamu kuruluşlarında “endüstri/örgüt psikoloğu” gibi bir departman görevlisi görmemiz pek de mümkün değildir. Daha ziyade farklı başlıklar altında mesleklerini icra eden endüstri (örgüt) psikologları; “pazarlama araştırması asistan direktörlüğünden tutun da “kıdemli istihdam uzmanlığı”, “kalite performans yöneticiliği” ve “insan kaynakları departmanında direktörlük” gibi pek çok farklı çalışma alanında bulunurlar. Tüm bu görev farklılıkları sonucu “tipik” bir endüstri psikoloğu hakkında konuşmak, elbette imkânsız olacaktır (Riggio,2014) (4).
 
Görev dağılımlarındaki farklılıkların yanı sıra, endüstri/örgüt psikologları;
– Üniversite ve meslek yüksekokulları,
– Araştırma ve danışmanlık şirketleri,
– İşletme ve endüstriyel firmalar,
– Kamu sektöründe çeşitli yönetim birimleri olmak üzere, birçok kurumsal alanda istihdam edilirler (akt; Riggio,2014).

Bugün hâlen gelişen ve eğilim olan bir meslek olma yolunda ilerleyen endüstri/örgüt psikolojisi, gelecek vadeden, hatta Amerikan Emek Departmanı’nın 2018 yılına kadar %26 oranında istihdam artışı beklediği önemli bir uzmanlık alanıdır (Riggio,2014) (4).

Endüstriyel ve Örgütsel Psikolojinin İlgi Alanları

-İşe uygun nitelikteki elemanı seçmek,
-Psikoteknik testler hazırlamak ve uygulamak,
-Çalışanlar arası iletişimi düzenlemek,
-Çalışanların motivasyonu ve iş tatmini ile ilgili çalışmalar yapmak,
-Gerekli eğitimlerin organizasyonunu yapmak,
-Çalışma ortamının iş için uygun bir hale getirilme çalışmalarına katkıda bulunmak,
-İş yerindeki psikososyal problemlerin çözümüne yönelik çalışmalar yapmak ve insan faktörü göz ardı edilmeden verimliliği artırmak (3).

Endüstri Psikoloğunun Görevleri

-İş ve Beceri Analizleri
-Personel Seçimi
-Personel Eğitiminin Organizasyonu
-Sağlık Biriminde Psikolog
-Personele Danışmanlık
-Araştırma (İş memnuniyeti, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi, personel sorunlarının belirlenmesi vb.) (3).

Endüstri Psikoloğunun İş Hayatında Yapması Gerekenler

-İş yerini tanıması,
-İşin akışını ve akış içindeki çalışma noktalarını ve oralarda çalışanları öğrenmesi,
-Ürünü tanıması,
-Yönetimde olanları tanıması,
-Çalışanları tanıması,
-Sendikacıları (varsa) tanıması,
-İş analizlerini incelemesi,
-İş analizinde beceriler varsa bunların iş akışına göre dosyalarını hazırlaması,
-Beceri analizleri yoksa bunların yapılması,
-Beceri analizlerine göre testlerin belirlenmesi,
-Testlerin geçerlik güvenirliklerinin incelenmesi ve konumlara göre norm tablolarının yapılması,
-Çalışanların, sendikacıların ve yönetimdekilerin güvenini kazanmak üzere girişimde bulunmalı,
-Çalışanların daha zevkle çalışacağı bir çalışma ortamı hazırlamak,
-Çalışanların morallerini yükseltici programlar düzenlemek,
-Kuruluşta yapılacak yeniliklere / değişikliklere çalışanları psikolojik açıdan hazırlamak,
-Emekli olacakları emekliliğe hazırlamak (3).

Endüstri psikologlarının kurumlardaki görevleri:
 

-Personel işe Alımı, Ölçme ve Değerlendirmesi: Mülakat, test ve ölçüm araçları hazırlayıp role doğru kişilerin alımını gerçekleştirmek.

-Eğitim ve Gelişim: Şirketin ve çalışanların gelişim ihtiyaçların belirleyip, buna uygun programlar tasarlamak, uygulamak ve değerlendirmek.
 
-Performans Ölçümü ve Kariyer Gelişimi: Çalışan performans ölçeği tasarımı, uygulama ve değerlendirmesini yapmak. Ayrıca gelişim araçlarının hazırlamak.
 
-Organizasyonel Gelişim ve Değişim Süreçleri: Şirket sisteminin, yapısının, ilişkilerin, çeşitliliğin, liderlik becerilerinin ve kurum kültürünün analiz edilmesi. Kısa, orta ve uzun vadeli olarak bu sistem, kurum içi kültür ve liderlik yapılarının gerekli şekilde oluşturulması.
 
-İnsan-Makine Etkileşimi: Teknolojinin ve çalışma araçlarının kişilerin fiziksel ve bilişsel kapasitesine uyan bir şekilde iş alanını tasarlamak ve uygulamaya geçirmek.
 
-Danışmanlık, Psikolojik Destek ve Kişisel Gelişim: Kurumlara psikolojik, kurumsal destek ve danışmanlıkta bulunmak.
 
-İşyeri düzenleme, İş güvenliği: Çalışma alanlarının kişilerin verimliliğini arttıracak biçimde düzenlenmesi, olabilecek risk ve tehlikelerin saptanıp, ortadan kaldırılması.
 
-Çalışan İlişkileri ve Motivasyonu: Çalışanların beceri ve motivasyonlarına uygun iş oluşturmak ve iş dağılımı yapmak. Takım oluşturmak, kuruma özel olarak insan ilişkilerini, motivasyonunu ve verimini arttıracak teknikler tasarlayıp uygulamak. (1)

ENDÜSTRİYEL PSİKOLOJİ ÜZERİNE YÜKSEK LİSANS VE DOKTORA YAPILABİLEN ÜNİVERSİTELER:

YÜKSEK LİSANS: (5)
ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
– Lisansüstü Sınav Sonucu: ALES veya GRE sonucu (ALES EA >75)
– İngilizce Yeterlilik Sonucu: METU IYS (80)

KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ
Yüksek Lisans programı tezli ve Türkçe’dir.4 yıllık lisans programı mezunu olmak (6)gerekmektedir. ALES Belgesi fotokopisi, ( son 3 yıl içinde girilmesi ve Eşit Ağırlık puanından en az 55 alması gerekmektedir.)

BİLGİ ÜNİVERSİTESİ
4 yıllık lisans diploması sahibi üniversite mezunlarının başvurularına açıktır. Ancak Psikoloji bölümünden mezun öğrencilere öncelik verilecektir. Lisans mezuniyet genel not ortalamasının 2.7 ve üstü olan öğrencilerin başvurusu kabul edilir. Adayların ALES’ten en az 55 veya GRE en az 610ya da GMAT en az 450 puanlarından birine sahip olması gerekir. Ayrıca İngilizce yeterlilik belgesini sunmaları gerekmektedir. TOEFL IBT (internet bazlı) > 72 veya IELTS > 6 veya Bilgi Lisansüstü Online İngilizce Sınavı ≥60 veya YDS > 60 )

MALTEPE UNİVERSİTESİ
Yüksek lisans programına; Psikoloji, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Sosyoloji, İşletme, İktisat, Çalışma Ekonomisi ve Endüstriyel İlişkiler, Ekonometri, Endüstri Mühendisliği, Kimya Mühendisliği, İşletme Mühendisliği veya Gıda Mühendisliği mezunları başvurabilir.  Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES)’ndan herhangi bir puan türünden en az 55 standart puana sahip olmak veya uluslararası geçerliliği olan GMAT sınavından en az 450 puan ya da GRE sınavının “quantitative /sayısal” bölümünden en az 610 puan almış olması gerekir.

DOKTORA: (6)

ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

ODTÜ’de tezli ve tezsiz olmak üzere iki farklı program bulunmaktadır. Bunlar Endüstri ve Örgüt Psikolojisi tezsiz, İş (Endüstriyel) ve Örgüt Psikolojisi de tezli olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Lisansüstü Sınav Sonucu: ALES veya GRE sonucu (ALES EA 75)
İngilizce Yeterlilik Sonucu: METU IYS (80)
Referans Mektubu:2 adet referans mektubu (ODTÜ Psikoloji Bölümü mezunu olmayan adaylardan isteniyor)
Niyet Mektubu:1 adet İngilizce niyet mektubu
Programın başvuru değerlendirmelerinde kullandığı ölçütlerin ağırlıkları: 50%ALES veya GRE, 30% Not ortalaması, 20% Mülakat

OKAN ÜNİVERSİTESİ

Yüksek Lisans Derecesi
ALES: Eşit Ağırlık 60
İngilizce Yeterlilik Belgesi (YDS: 65, ÜDS: 65, KPDS: 65 veya ÖSYM tarafından ilgili tarihte eşdeğer sayılan sınavlardan alınan 65’e karşılık gelen puanlar
2 adet tavsiye mektubu
Doktora programına başvurular arasından kabul edilen adayların lisans ve yüksek lisans seviyesindeki derslerden eksik bulunmaları, ya da yüksek lisansı olmama durumunda, bu öğrencilere ‘Bilimsel Hazırlık Programı’ uygulanır.
Yüksek Lisansı olmayan adaylarda en az EA (Eşit Ağırlık) 80 ALES ve en az 3.00 lisans mezuniyet ortalaması koşulları aranır.

KAYNAKÇA

1. https://www.kurumpsikologu.net/single-post. Endüstri-Psikolojisi-Nedir. 2017/10/23/.
2. https://www.google.com.tr/amp/s/m.sabah.com.tr/egitim. /endustriyel-psikoloji-nedir/. 2017/02/05.
3. http://www.yed.org.tr. endustriorgutveispsikolojisi.
4. m/endustriorgut-psikolojisi/endustri-ve-orgut-psikolojisi-yuksek-lisans-programlari.
5. ://www.guncelpsikoloji.net/m/endustriorgut-psikolojisi/endustri-ve-orgut-psikolojisi-yuksek-lisans-programlari-h5185.html.
6. https://www.guncelpsikoloji.net/m/ddoktora-programlari/endustri-ve-orgut-psikolojisi-doktora-programlari-h4763.html.

YAZI İŞLERİ VE BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR BİRİMİ